Oszustwo z art. 286 KK: obrona

Za oszustwo z art. 286 § 1 k.k. grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. W wypadku mniejszej wagi (§ 3) kara jest łagodniejsza: grzywna, ograniczenie wolności albo do 2 lat więzienia. Jeżeli oszustwo dotyczy mienia o wartości powyżej 200 000 zł, kara rośnie do od roku do 10 lat. Poza karą sąd zazwyczaj orzeka obowiązek naprawienia szkody. Warto jak najszybciej skonsultować swoją sytuację z adwokatem, zadzwoń, żebyśmy mogli ocenić twoją sprawę.

Od każdej. Art. 286 k.k. nie zawiera progu kwotowego: oszustwo jest przestępstwem niezależnie od tego, czy chodziło o kilkaset złotych, czy o milion. To odróżnia je od kradzieży i przywłaszczenia, gdzie granica 800 zł oddziela wykroczenie z art. 119 k.w. od przestępstwa. Kwota działa tu w drugą stronę: przy wartości mienia powyżej 200 000 zł wchodzi typ kwalifikowany z art. 294 § 1 k.k., a przy drobnej szkodzie sąd może przyjąć wypadek mniejszej wagi z art. 286 § 3 k.k.

„Wyłudzenie” to słowo potoczne, nie nazwa przestępstwa. W kodeksie karnym odpowiadają mu co najmniej trzy różne konstrukcje i od tego, którą przyjmie prokurator, zależy zagrożenie karą. Oszustwo z art. 286 § 1 k.k. polega na doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie w błąd albo wyzyskanie błędu. Art. 297 § 1 k.k. dotyczy kredytu, pożyczki albo dotacji uzyskanych przez przedłożenie nierzetelnego dokumentu lub oświadczenia i jest zagrożony łagodniej. Art. 282 k.k., czyli wymuszenie rozbójnicze, zakłada przemoc albo groźbę zamiast błędu i grozi za nie od roku do 10 lat. Rozstrzyga opis czynu w zarzucie, nie słowo użyte w zawiadomieniu, dlatego wyłudzenie a oszustwo to w praktyce pytanie o wybrany przepis.

Nie każde niewywiązanie się z umowy jest oszustwem. Żeby móc mówić o przestępstwie z art. 286 k.k., prokuratura musi wykazać, że już w momencie zawierania umowy miałeś zamiar nie wywiązać się ze zobowiązania. Jeżeli miałeś uczciwe intencje, ale później pojawiły się problemy finansowe lub inne okoliczności uniemożliwiające realizację, to co do zasady nie stanowi oszustwa. To jeden z najczęstszych punktów spornych w sprawach o oszustwo i często kluczowy element linii obrony. Osobna sytuacja to decyzja podjęta w cudzym interesie majątkowym, na przykład przez członka zarządu: tam zamiast oszustwa rozważa się nadużycie zaufania z art. 296 k.k.

Bywa jednym i drugim naraz. Nierzetelna faktura sama w sobie jest czynem z art. 62 k.k.s., a przy fakturach o znacznej wartości wchodzą przepisy kodeksu karnego: art. 270a k.k. za podrobienie faktury i art. 271a k.k. za podanie w niej nieprawdy. Gdy ten sam czyn wyczerpuje znamiona przestępstwa skarbowego i przestępstwa z innej ustawy, art. 8 § 1 k.k.s. każe zastosować każdy z tych przepisów, a wykonaniu podlega najsurowsza z orzeczonych kar. Dlatego zarzut z art. 286 k.k. potrafi iść w jednej sprawie obok zarzutu skarbowego, a oszustwo podatkowe i oszustwo z kodeksu karnego to dwie osobne kwalifikacje, nie dwie nazwy tego samego.

Zależy od tego, co było celem działania. Samo zaniżenie podatku w deklaracji to co do zasady sprawa z kodeksu karnego skarbowego. Inaczej wygląda sytuacja, w której chodziło o wypłatę pieniędzy z budżetu, bo wtedy pojawia się rozporządzenie mieniem po stronie Skarbu Państwa i taki układ bywa kwalifikowany także z art. 286 k.k., obok przepisów skarbowych. Najczęściej spór o to toczy się w sprawach łańcuchowych, gdzie wyłudzenie VAT obejmuje wiele podmiotów i wiele faktur naraz.

Oszustwo dotyczące mienia znacznej wartości to typ kwalifikowany, opisany w art. 294 § 1 k.k. w związku z art. 286 § 1 k.k. Dotyczy sytuacji, w której wartość wyłudzonego mienia przekracza 200 000 zł. W takim przypadku kara jest surowsza: od roku do 10 lat pozbawienia wolności. Sprawy te są zazwyczaj bardziej skomplikowane i wymagają szczególnie starannej analizy dowodów, w tym często opinii biegłych z zakresu rachunkowości czy wyceny.

Oszustwo z art. 286 § 1 k.k. jest ścigane z urzędu, to znaczy, że nawet jeżeli pokrzywdzony wycofa zawiadomienie albo „przebaczy”, prokuratura może kontynuować postępowanie. Wyjątkiem jest czyn popełniony na szkodę osoby najbliższej, gdzie ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego (§ 4). Pojednanie i naprawienie szkody mogą natomiast istotnie wpłynąć na przebieg sprawy: bywają argumentem za warunkowym umorzeniem albo za niższym wymiarem kary. Jeżeli do rozporządzenia mieniem doszło pod wpływem przemocy albo groźby, a nie błędu, sprawa w ogóle nie jest oszustwem, tylko wymuszeniem rozbójniczym z art. 282 k.k., a groźba bezprawna zmienia zarówno kwalifikację, jak i zagrożenie.

Tak, istnieje kilka ścieżek, które mogą prowadzić do uniknięcia skazania. W zależności od okoliczności sprawy możliwe jest umorzenie postępowania, warunkowe umorzenie (które nie oznacza skazania i nie powoduje wpisu do rejestru karnego jako osoby skazanej) lub nawet uniewinnienie. W niektórych sprawach korzystnym rozwiązaniem jest dobrowolne poddanie się karze na wynegocjowanych warunkach. Każda z tych ścieżek wymaga innej strategii, dlatego warto omówić opcje z adwokatem.

Najlepiej jak najwcześniej, idealnie jeszcze przed pierwszym przesłuchaniem. Na wczesnym etapie postępowania przygotowawczego jest najwięcej możliwości: można wpłynąć na kierunek śledztwa, wnioskować o dowody na twoją korzyść, a w wielu sprawach doprowadzić do umorzenia jeszcze przed aktem oskarżenia. Im później angażujesz obrońcę, tym mniej narzędzi ma do dyspozycji. Jeżeli właśnie dowiedziałeś się o zarzutach, skontaktuj się teraz.

Wynagrodzenie ustalam indywidualnie, po tym, jak poznam sprawę. Podczas konsultacji ocenię twoją sytuację, wyjaśnię, z czym się mierzysz, i przedstawię rekomendowaną strategię. Koszt prowadzenia sprawy zależy od jej złożoności, etapu postępowania i zakresu działań. Warunki finansowe ustalamy przed podjęciem współpracy, bez niespodzianek.

Tak. Siedziba kancelarii mieści się we Wrocławiu, ale prowadzę sprawy na terenie całej Polski. Regularnie reprezentuję klientów przed sądami i prokuraturami w różnych miastach. Pierwszą konsultację możemy odbyć online albo telefonicznie, niezależnie od twojej lokalizacji. Zadzwoń, żebyśmy mogli omówić twoją sytuację.