Adwokat 24 Wrocław, zatrzymanie i areszt

Zatrzymany rzadko może zadzwonić w tej godzinie, w której by chciał. Prawo nie każe na niego czekać.

Obrońcę ustanawia oskarżony, ale do czasu ustanowienia obrońcy przez osobę pozbawioną wolności obrońcę może ustanowić inna osoba, o czym niezwłocznie zawiadamia się zatrzymanego (art. 83 § 1 k.p.k.). Upoważnienia do obrony udziela się na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu organu prowadzącego postępowanie (art. 83 § 2 k.p.k.).

Wynika z tego jedna rzecz, którą warto rozstrzygnąć w pierwszych godzinach: upoważnienie od żony, rodzica albo brata działa od razu, a zatrzymany może je później zastąpić własnym. Decyzja bliskich niczego mu nie zamyka. Zwłoka zamyka, bo czynności biegną dalej bez obrońcy.

Z wyboru czy z urzędu

Wyznaczenia obrońcy z urzędu może żądać ten, kto nie ma obrońcy z wyboru i w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny (art. 78 § 1 k.p.k.). Ten sam przepis stosuje się odpowiednio, gdy żądanie dotyczy jednej określonej czynności procesowej (art. 78 § 1a k.p.k.).

Wykazanie, rozpoznanie żądania i samo wyznaczenie zajmują czas, którego pierwsza doba nie ma. W postępowaniu przyspieszonym lukę wypełnia dyżur adwokatów i radców prawnych (art. 517j § 1 k.p.k.), tyle że obrońca z dyżuru wchodzi do sprawy, której nie zna, i na czynność, która odbywa się właśnie teraz.

To jedyna decyzja pierwszej doby, którą podejmujesz sam, na miejscu i bez akt. Nie jest symetryczna.

Masz prawo składać wyjaśnienia, możesz jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania albo odmówić składania wyjaśnień w całości (art. 175 § 1 k.p.k.). Odmowa nie zamyka drogi: wyjaśnienia można złożyć później, gdy obrona zna już materiał. Ruchu w drugą stronę nie ma.

Dlaczego pierwszy protokół wraca

Jeżeli na rozprawie odmówisz wyjaśnień, wyjaśnisz odmiennie niż poprzednio albo oświadczysz, że pewnych okoliczności nie pamiętasz, wolno odczytać protokoły Twoich wcześniejszych wyjaśnień złożonych w charakterze oskarżonego (art. 389 § 1 k.p.k.). Po odczytaniu przewodniczący zwraca się o wypowiedzenie się co do treści protokołu i o wyjaśnienie zachodzących sprzeczności (art. 389 § 2 k.p.k.).

Rozbieżność między protokołem z komisariatu a wersją z sali staje się wtedy osobnym tematem rozprawy. Rozmowa o niej toczy się kilkanaście miesięcy później, a to, jak powstawał pierwszy protokół, pamięta wtedy zwykle już tylko jedna osoba.

Dlatego decyzja o wyjaśnieniach należy do tych, które ustala się przed czynnością, a nie w jej trakcie.

Koniec czterdziestu ośmiu godzin ma więcej niż dwa wyjścia. Trzy z nich wyglądają jak wolność i każde niesie inny obowiązek.

• Zwolnienie bez warunków. Postępowanie toczy się dalej, tylko bez pozbawienia wolności.
• Zwolnienie ze środkiem zapobiegawczym. Środki inne niż tymczasowe aresztowanie stosuje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym także prokurator (art. 250 § 4 k.p.k.). Postanowienie zapada tego samego dnia, w którym wychodzisz.
• Przekazanie do dyspozycji sądu w trybie przyspieszonym. Sprawcę ujętego na gorącym uczynku albo bezpośrednio potem zatrzymuje się i w ciągu 48 godzin doprowadza do sądu wraz z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w postępowaniu przyspieszonym (art. 517b § 1 k.p.k.). Można od zatrzymania i doprowadzenia odstąpić, zobowiązując do stawienia się w sądzie w terminie nie dłuższym niż 72 godziny od zatrzymania (art. 517b § 3 k.p.k.).

Trzecia droga zmienia całą pierwszą dobę: kończy ją nie posiedzenie o areszt, lecz rozprawa co do zarzutu. Papier, który dostajesz przy wyjściu, mówi, która to droga, i to on wyznacza najbliższy termin.

Dozór policji może przy tym oznaczać zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu, obowiązek zgłaszania się do jednostki, zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym albo obowiązek zachowania określonej odległości (art. 275 § 2 k.p.k.). Na postanowienie prokuratora w przedmiocie środka zapobiegawczego zażalenie przysługuje do sądu rejonowego, w którego okręgu prowadzi się postępowanie (art. 252 § 2 k.p.k.). Jakie obowiązki niesie dozór policji.

Na posiedzeniu sąd ma przed sobą akta w części, którą skompletował prokurator. Wszystko, co przemawia przeciwko pozbawieniu wolności, musi tam trafić z drugiej strony i musi trafić na czas.

Ustawa wskazuje wprost, kiedy należy odstąpić od tymczasowego aresztowania, jeżeli szczególne względy nie stoją temu na przeszkodzie: gdy pozbawienie wolności spowodowałoby dla życia lub zdrowia oskarżonego poważne niebezpieczeństwo albo pociągałoby wyjątkowo ciężkie skutki dla niego lub jego najbliższej rodziny (art. 259 § 1 k.p.k.).

Dwa dalsze ograniczenia działają niezależnie od tego:

• aresztu nie stosuje się, gdy na podstawie okoliczności sprawy można przewidywać karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania albo karę łagodniejszą, a także wtedy, gdy okres aresztu przekroczyłby przewidywany wymiar kary bez zawieszenia (art. 259 § 2 k.p.k.),
• areszt nie może być stosowany, jeżeli przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku (art. 259 § 3 k.p.k.).

Oba ograniczenia odpadają, gdy oskarżony ukrywa się, uporczywie nie stawia się na wezwania, w inny bezprawny sposób utrudnia postępowanie albo nie można ustalić jego tożsamości (art. 259 § 4 k.p.k.). Co się dzieje po wydaniu listu gończego.

Praktycznie znaczy to tyle: dokumentacja leczenia, orzeczenie o niepełnosprawności osoby pozostającej na utrzymaniu, umowa o pracę, potwierdzenie stałego adresu. Te papiery leżą w domu, nie w aktach, i nikt nie zdobędzie ich z aresztu.

Poręczenie majątkowe w postaci pieniędzy, papierów wartościowych, zastawu lub hipoteki może złożyć oskarżony albo inna osoba (art. 266 § 1 k.p.k.). To rozstrzyga, kogo z bliskich ta decyzja realnie dotyczy.

Drugi warunek bywa przeoczony, a przesądza o tym, czy poręczenie w ogóle zostanie przyjęte. Przedmiot poręczenia nie może pochodzić z przysporzenia dokonanego na ten cel na rzecz oskarżonego albo innej osoby składającej poręczenie. Sąd albo prokurator może uzależnić przyjęcie od wykazania przez składającego źródła pochodzenia przedmiotu, a oświadczenie o tym źródle składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 266 § 1a k.p.k.). W postępowaniu przygotowawczym przedmiot poręczenia przyjmuje prokurator.

Pieniądze zebrane w ciągu jednego dnia po to, żeby ktoś wyszedł, są dokładnie tym układem, który przepis wyłącza. Decyzja brzmi więc inaczej, niż się ją zwykle stawia: nie ile, tylko kto ma środki, których pochodzenie umie dziś udokumentować.

Termin wyznacza postanowienie

Wysokość, rodzaj i warunki poręczenia, a w szczególności termin złożenia przedmiotu poręczenia, określa się w postanowieniu, mając na względzie sytuację materialną oskarżonego i składającego poręczenie, wysokość wyrządzonej szkody oraz charakter popełnionego czynu (art. 266 § 2 k.p.k.).

Aresztu nie stosuje się, jeżeli wystarczający jest inny środek, a sąd może zastrzec, że areszt ulegnie zmianie z chwilą złożenia poręczenia w wyznaczonym terminie (art. 257 § 1 i 2 k.p.k.). Gotowość zgłasza się więc przed posiedzeniem, bo po nim biegnie już wyznaczony termin, a nie rozmowa o nim.

Zażalenie na zatrzymanie zwykle pisze się już z domu i wtedy pada pytanie, czemu ma służyć, skoro nikogo nikt nie trzyma. Odpowiedź leży w tym, co ustawa każe sądowi zrobić z wynikiem.

Zażalenie przekazuje się niezwłocznie sądowi rejonowemu miejsca zatrzymania lub prowadzenia postępowania, który również niezwłocznie je rozpoznaje (art. 246 § 2 k.p.k.). W razie uznania bezzasadności lub nielegalności zatrzymania sąd zarządza natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego (art. 246 § 3 k.p.k.).

Dwa dalsze skutki działają także wtedy, gdy jesteś już na wolności:

• w wypadku stwierdzenia bezzasadności, nielegalności lub nieprawidłowości zatrzymania sąd zawiadamia o tym prokuratora i organ przełożony nad organem, który dokonał zatrzymania (art. 246 § 4 k.p.k.),
• odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługują również w wypadku niewątpliwie niesłusznego zatrzymania (art. 552 § 4 k.p.k.), a roszczenie przedawnia się po upływie roku, przy zatrzymaniu liczonego od daty zwolnienia (art. 555 k.p.k.).

Przy zbiegu zażaleń na zatrzymanie i na tymczasowe aresztowanie można rozpoznać je łącznie (art. 246 § 5 k.p.k.), więc kolejność składania pism też jest decyzją, nie formalnością.

Każda z sześciu decyzji powyżej ma własny termin, a część z nich zamyka się w ciągu jednej doby. Powiedz, kogo zatrzymano, gdzie i o której: 570 260 279. Nie musisz mieć akt ani wiedzieć, jak nazywa się zarzut.