Adwokat od spraw narkotykowych · Wrocław

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii nie zna jednego „przestępstwa narkotykowego”. Zna kilka odrębnych czynów, a od tego, który z nich stoi w zarzucie, zależy wszystko dalsze: zagrożenie karą, stanowisko prokuratury w sprawie aresztu i to, które drogi obrony są w ogóle otwarte.

Posiadanie (art. 62 u.p.n.)

Znaczenie ma ilość i przeznaczenie. Nawet niewielka ilość wystarczy do postawienia zarzutu, ale przy nieznacznej ilości przeznaczonej na własny użytek ustawa przewiduje osobną drogę zakończenia sprawy.

Wprowadzanie do obrotu i udział w obrocie (art. 56 u.p.n.)

Przepis obejmuje sprzedaż, ale też inne formy przekazania środków dalej. To najpoważniejsza grupa zarzutów w tej kategorii i najczęstsza podstawa wniosku o tymczasowe aresztowanie.

Udzielanie innej osobie (art. 58 i 59 u.p.n.)

Poczęstowanie znajomego mieści się w tym przepisie także wtedy, gdy nic za to nie wziąłeś. Udzielenie osobie małoletniej oraz udzielenie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej są kwalifikowane surowiej.

Wytwarzanie, przetwarzanie i przerabianie (art. 53 u.p.n.)

Dotyczy zarówno produkcji na skalę, jak i domowej uprawy przerobionej na susz. Prokuratura kwalifikuje te sprawy surowo, zwłaszcza gdy uzna ilość za znaczną.

Przywóz, wywóz i przewóz przez granicę (art. 55 u.p.n.)

Przemyt środków odurzających jest w ustawie zagrożony jedną z najwyższych kar. Znaczenie ma tu ta sama okoliczność co wszędzie: czy przewożoną ilość uznano za znaczną.

Uprawa konopi, maku i krzewu koki (art. 63 u.p.n.)

Karalna jest sama uprawa bez wymaganego zezwolenia, niezależnie od tego, czy cokolwiek z niej zebrano. Osobno i surowiej traktowana jest uprawa mogąca dostarczyć znaczną ilość środka odurzającego.

Zarzut bywa postawiony z kilku przepisów naraz, a bywa też tak, że kwalifikacja przyjęta na początku nie utrzymuje się do końca postępowania. Dlatego pierwsza rzecz, którą ustalam w aktach, to nie „czy”, tylko „z czego”.

Widełki kary za dany czyn to dopiero punkt wyjścia. To, gdzie w tych widełkach sprawa wyląduje i czy w ogóle dojdzie do skazania, rozstrzyga się na czterech osiach.

• Rodzaj substancji. Ustawa posługuje się kategoriami środków odurzających, substancji psychotropowych i nowych substancji psychoaktywnych. Sąd bierze pod uwagę, z czym realnie miał do czynienia sprawca.
• Ilość. Granica między ilością zwykłą a znaczną przesuwa czyn do typu kwalifikowanego i podnosi zagrożenie karą. Ustawa tej granicy nie definiuje, wyznacza ją orzecznictwo.
• Przeznaczenie. Posiadanie na własny użytek oraz udzielanie albo wprowadzanie do obrotu to dwa różne zarzuty, nie dwa odcienie tego samego.
• Wcześniejsza karalność. Skazanie w przeszłości zamyka część dróg, a przy spełnieniu przesłanek recydywy podnosi górną granicę kary.

Poza samym wyrokiem sprawa narkotykowa zostawia ślady, o których na etapie zarzutu łatwo zapomnieć:

• wpis do Krajowego Rejestru Karnego i zaświadczenie o niekaralności, którego nie da się przedstawić pracodawcy;
• brak dostępu do zawodów, licencji i pozwoleń wymagających niekaralności;
• trudności przy ubieganiu się o wizy do części państw;
• tymczasowe aresztowanie w toku postępowania, a więc skutek, który następuje przed jakimkolwiek wyrokiem.

Ostatni punkt jest w sprawach narkotykowych najbardziej dotkliwy, bo dotyka osoby, wobec której nie zapadło jeszcze żadne rozstrzygnięcie. Przy zarzutach o obrót i o znaczną ilość prokuratura wnosi o areszt niemal odruchowo, powołując się na groźbę surowej kary.

Najczęstsze zdanie, jakie słyszę w tych sprawach, brzmi: „miałem przy sobie niewiele i tylko dla siebie”. To nie jest okoliczność, która sama zamyka sprawę, ale ustawa przewiduje dla niej osobne rozwiązania.

Umorzenie na podstawie art. 62a u.p.n.

Przepis pozwala umorzyć postępowanie, również przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, gdy spełnione są trzy warunki naraz: przedmiotem czynu jest nieznaczna ilość, jest ona przeznaczona na własny użytek sprawcy, a orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu i stopień jego społecznej szkodliwości.

„Nieznaczna ilość” jest pojęciem nieostrym i sądy wypełniają je różnie. Dlatego argumentacja o ilości i o przeznaczeniu musi stać w aktach od pierwszych wyjaśnień, a nie pojawić się dopiero przed sądem.

Zawieszenie postępowania na czas leczenia

Gdy w tle jest uzależnienie albo używanie szkodliwe, ustawa pozwala zawiesić postępowanie i skierować sprawcę na leczenie lub rehabilitację. Warunkiem wejścia na tę drogę jest górna granica zagrożenia karą za zarzucony czyn. To, co dzieje się po zakończeniu terapii, zależy od jej wyniku i od stanowiska organu prowadzącego sprawę.

Warunkowe umorzenie postępowania

Gdy przesłanki z ustawy narkotykowej nie zachodzą, zostaje instytucja z Kodeksu karnego. Warunkowe umorzenie oznacza, że nie zapada wyrok skazujący, a po upływie okresu próby sprawa zostaje zamknięta. Sąd bada wtedy stopień winy i społecznej szkodliwości czynu, wcześniejszą niekaralność za przestępstwo umyślne oraz to, czy okoliczności czynu nie budzą wątpliwości.

Każda z tych dróg ma własny warunek i własny moment, w którym da się ją jeszcze uruchomić. Żadna nie działa automatycznie.

Sprawy narkotykowe łączą się z zarzutem udziału w zorganizowanej grupie przestępczej z art. 258 k.k. częściej niż jakiekolwiek inne. Dołożenie tego zarzutu zmienia sprawę w sposób, którego nie widać po samych widełkach kary.

Co się zmienia po dołożeniu art. 258 k.k.

• Do zarzutu narkotykowego dochodzi drugi, odrębny zarzut, a kara za udział w grupie biegnie osobno.
• Art. 65 § 1 k.k. przenosi sprawcę działającego w zorganizowanej grupie na zasady przewidziane dla sprawcy z art. 64 § 2 k.k. w zakresie wymiaru kary, środków karnych i środków związanych z poddaniem sprawcy próbie.
• Prokuratura wnosi o tymczasowe aresztowanie w praktyce zawsze, powołując się na groźbę surowej kary i na obawę matactwa.
• Sprawę prowadzi wydział do spraw przestępczości zorganizowanej, a materiał opiera się w dużej części na kontroli operacyjnej i na wyjaśnieniach współpodejrzanych.

Gdzie w takiej sprawie jest miejsce na obronę

• W samym pojęciu grupy: prawo wymaga struktury, trwałości i podziału ról, a nie każdy wspólny czyn kilku osób da się tak opisać.
• W stronie podmiotowej: świadomość udziału w strukturze trzeba wykazać, a nie domniemywać z samego kontaktu z pozostałymi.
• W dowodach: wyjaśnienia współpodejrzanych są w tych sprawach materiałem podstawowym i zarazem najbardziej podatnym na weryfikację.
• W środku zapobiegawczym: o areszt spiera się osobno i wcześniej niż o samą kwalifikację czynu.

Jeżeli twój zarzut narkotykowy ma dopisany art. 258 k.k., obrona przy zarzucie zorganizowanej grupy rządzi się osobnymi regułami i opisałem ją oddzielnie.